เชื้อราไตรโคเดอร์มา ทางเลือกเกษตรปลอดภัย ใส่ใจสิ่งแวดล้อม
ลดต้นทุน เพิ่มคุณภาพ ด้วยเชื้อราไตรโคเดอร์มา! รู้หรือไม่ว่าเชื้อราไตรโคเดอร์มามีบทบาทสำคัญต่อการควบคุมโรคพืช เกษตรกรนิยมใช้เป็นสารชีวภัณฑ์เพื่อป้องกันโรคพืชที่เกิดจากเชื้อรา เช่น โรครากเน่าโคนเน่าในไม้ผลที่เกิดจากเชท้อราไฟทอปเทอรา โรคเน่าคอดินในพืชผักที่เกิดจากเชื้อราไรซอกโทเนีย เป็นต้น การนำเชื้อราไตรโคเดอร์มาใช้ในงานเกษตรกรรมสามารถใช้ได้หลากหลายวิธี เช่น ผสมกับวัสดุปลูก ฉีดพ่นทางใบ หว่านลงในดินก่อนปลูกพืช เป็นต้น นอกจากนี้ในนาข้าวยังใช้เพื่อย่อยสลายซังข้าวหลังการเก็บเกี่ยวอีกด้วย โดยนักอ่านทุกท่านสามารถอ่านทำความรู้จักกับเชื้อราตัวนี้ที่บทความด้านล่างได้เลย
เชื้อราไตรโคเดอร์มา (Trichoderma asperellum)
เชื้อราไตรโคเดอร์มาเป็นเชื้อราปฏิปักษ์ดำรงชีวิตอยู่ในดิน สร้างเส้นใยสีขาว และสปอร์สีเขียว มีบทบาทสำคัญในการควบคุมโรคพืชทางชีวภาพ ทำให้ระบบรากของพืชแข็งแรง โดยเชื้อราไตรโคเดอร์มามีกลไกการทำงานที่หลากหลาย ซึ่งมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้
- สร้างเส้นใยพันรัดเส้นใยโรคพืช แล้วเเทงเข้าสู่ภายในเส้นใยเพื่อทำลายเชื้อราสาเหตุโรคพืช (ภาสะปรสิตต่อโรคพืช)
- เข้าแก่งแย่งอาหารกับเชื้อสาเหตุโรคพืชเพื่อลดการระบาด
- สร้างปฏิชีวนสาร และเอนไซม์เพื่อทำลายเชื้อสาเหตุโรคพืช แล้วกระตุ้นความต้านทานของพืช
- ป้องกันเชื้อราเข้าทำลายเมล็ดพันธุ์ พร้อมทั้งเพิ่มอัตราการงอกและบำรุงรากพืช
- ย่อยสลายอินทรีย์วัตถุ เพิ่มปริมาณธาตุอาหารในดิน
- ปลอดภัยไม่เป็นอันตรายต่อเเมลง มนุษย์ สัตว์ และสิ่งเเวดล้อม ฯลฯ
ที่มาข้อมูล : ห้องปฏิบัติการควบคุมโรคพืชชีวภาพ ภาควิชาโรคพืช คณะเกษตร กำแพงเเสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำเเพงเเสน
การผลิตหรือการเตรียมเชื้อราไตรโคเดอร์มา
การผลิตขยายเชื้อไตรโคเดอร์มาเป็นแนวทางที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริง ช่วยลดต้นทุนการผลิต ลดการพึ่งพาสารเคมีทางการเกษตร และยังช่วยฟื้นฟูความสมดุลของจุลินทรีย์ในดิน ทำให้ระบบนิเวศทางการเกษตรมีความยั่งยืนมากยิ่งขึ้น โดยสามารถเตรียมเชื้อได้ตามขั้นตอนดังต่อไปนี้

1. หุงข้าวแบบกึ่งสุกกึ่งดิบ แล้วตักข้าวประมาณ 250 กรัม/ถุง ใส่ในถุงพลาสติกทนความร้อนขณะข้าวยังร้อน

2. พับปากถุงลงครึ่งหนึ่งแล้วพักไว้ให้ข้าวอุ่นหรือเกือบเย็น

3. ใส่หัวเชื้อราไตรโคเดอร์มา โดยใส่ในพื้นที่ลมสงบเพื่อลดการปนเปื้อน

4. รัดยางปากถุงให้แน่น แล้วเย่าให้เชื้อกระจายทั่วถุง จากนั้นเจาะรู้ให้ทั่วทั้งสองฝั่ง

5. กระจายข้าวให้ทั่วถุง แล้ววางไม่ให้ทับกัน ดึงบริเวณกลางถุงขึ้นไม่ให้พลาสติกแนบกับข้าว เพื่อให้เชื้อได้รับอากาศ

6. บ่มไว้ 5-7 วัน ในพื้นที่ไม่มีแดด อากาศถ่ายเท ไม่ร้อน ป้องกันเชื้อตาย และต้องได้รับแสง 6-10 ชั่วโมง/วัน จะได้เชื้อสดที่เจริญดี สามารถนำไปใช้ได้ทันที
ตัวอย่างการนำเชื้อราไตรโคเดอร์มาไปใช้
- คลุกเมล็ดพันธุ์ : มักใช้เพื่อป้องกันเชื้อราสาเหตุโรคพืชที่ติดมากับเมล็ดพันธุ์ อัตราส่วน : เชื้อสด 1 กิโลกรัม ผสมกับน้ำ 200 ลิตร วิธีใช้ : ใช้แช่เมล็ดพันธุ์ จากนั้นสามารถนำไปปลูกได้ทันที หรือผึ่งให้แห้งก่อนนำไปปลูก
- ผสมกับปุ๋ยอินทรีย์ : มักใช้เพื่อป้องกันโรคเชื้อราที่มีอยู่ในดินหรือวัสดุปลูก อัตราส่วน : เชื้อสด 1 กิโลกรัม ผสมกับปุ๋ยอินทรีย์ที่หมักแล้ว 100 กิโลกรัม วิธีใช้ : ใช้รองก้นหลุมก่อนปลูกอัตรา 10-20 กรัม/หลุม หรือใช้หว่านรอบต้นพืชหรือโคนต้น อัตรา 50-100 กรัม/ตารางเมตร
- ใช้ฉีดพ่น : เพื่อควบคุมโรคพืชที่เกิดจากเชื้อรา เช่น โรคเน่าคอรวง โรคใบจุดสีน้ำตาล **ควรใช้ตั้งแต่เริ่มมีการระบาด อัตราส่วน : เชื้อสด 1 กิโลกรัม ผสมกับน้ำ 200 ลิตร และสารจับใบ วิธีใช้ : พ่นทางใบตอนเช้าและเย็น **กรองสปอร์ออกก่อนใช้งาน โดยควรเก็บในตู้เย็นไม่เกิน 7 วัน
- ใช้ในนาข้าว : เพื่อควบคุมโรคพืชที่มากับน้ำ และที่สะสมอยู่ในแปลง อัตราส่วน : เชื้อสด 2 กิโลกรัม/ไร่ วิธีใช้ : ผสมกับน้ำแล้วปล่อยน้ำเข้าแปลงนา
“เชื้อราไตรโคเดอร์มานอกจากช่วยควบคุมโรคพืชแล้ว ยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดูดซับธาตุอาหารของพืช ส่งเสริมการแตกราก และเพิ่มผลผลิตทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ ดังนั้นจึงถือเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของเกษตรกรยุคใหม่ที่มุ่งเน้นความปลอดภัย ทั้งต่อผู้ผลิต ผู้บริโภค และสิ่งแวดล้อม”