อุณหภูมิที่เหมาะสมในการเจริญเติบโตของข้าว
อุณหภูมิเป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของข้าวในทุกช่วง ตั้งแต่เริ่มงอกไปจนถึงเก็บเกี่ยว หากอุณหภูมิอยู่ในระดับที่เหมาะสม ทำให้ข้าวแข็งแรงและให้ผลผลิตสูง โดยทั่วไปข้าวจะเจริญเติบโตได้ดีในช่วงอุณหภูมิประมาณ 20–35 องศาเซลเซียส ซึ่งแตกต่างกันในแต่ละระยะของข้าว
อุณหภูมิที่เหมาะสมในแต่ละระยะข้าว
1. ระยะงอก
เป็นระยะที่ข้าวอ่อนแอมากอยู่ระหว่าง 20-30 องศาเซลเซียส เมล็ดข้าวจะงอกน้อยผิดปกติหากมีอุณหภูมิต่ำกว่า 10 องศาเซลเซียส หรือสูงกว่า 45 องศาเซลเซียส
2. ระยะกล้าและการแตกกอ
อยู่ระหว่าง 25-30 องศาเซลเซียส ต้นกล้าจะชะงักการแตกกอหากอุณหภูมิต่ำกว่า 10 องศาเซลเซียส หรือสูงกว่า 35 องศาเซลเซียส
3. ระยะออกรวงและดอกบาน
เป็นระยะที่ข้าวมีความอ่อนไหวสูง มีผลกระทบต่อกระบวการผสมเกสรของข้าว ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการให้ผลผลิต โดยอุณหภูมิในระยะนี้ควรอยู่ระหว่าง 30-33 องศาเซลเซียส
4. ระยะสุกแก่
อุณหภูมิที่ไม่เหมาะสมจะส่งผลต่อการสร้างแป้งในเมล็ด ทำให้เกิดท้องไข่ในเมล็ด ส่งผลต่อคุณภาพเมล็ดและคุณภาพการหุงชิม ซึ่งอุณหภูมิในระยะสุกแก่ควรอยู่ระหว่าง 20-25 องศาเซลเซียส
อุณหภูมิต่ำและสูงเกินไปมีผลต่อข้าวอย่างไร
อุณหภูมิต่ำ
- อัตราการงอกต่ำ และเจริญเติบโตช้า
- ใบแห้งและเป็นโรคทางใบได้ง่าย
- ออกรวงช้า ไม่สม่ำเสมอ และไม่พ้นคอรวง
- ปลายรวงลีบฝ่อ และเมล็ดสุกแก่ไม่พร้อมกัน และเกิดโรคเมล็ดด่างง่าย
อุณหภูมิสูง
- อัตราการงอกต่ำ และต้นกล้าแห้งตาย
- ความมีชีวิตของละอองเกสรต่ำ ทำให้ข้าวผสมไม่ติด
- รวงข้าวไม่สมบูรณ์ (เมล็ดลีบและไม่เต็มเมล็ด) และเสี่ยงต่อโรคเชื้อรา
- น้ำหนักเมล็ดลดลง และผลผลิตลดลง
- เกิดท้องไข่ และคุณภาพการหุงต้มลดลง
อุณหภูมิเป็นปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมที่มีผลอย่างมากต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของข้าว ดังนั้น การเลือกพันธุ์ข้าวที่สามารถปรับตัวให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ หรือมีความทนทานต่ออุณหภูมิสูงและต่ำ จึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับเกษตรกร เพื่อให้ได้ผลผลิตที่ดีและมีคุณภาพ
