New Plant Type (NPT) Rice
ข้าวต้นแบบใหม่ เพื่อผลผลิตแห่งอนาคต
ในช่วงต้นทศวรรษ 1960-1970 ข้าวต้นกึ่งต้นเตี้ย (semi-dwarf varieties) ได้รับความสนใจจากทั้งเกษตรกรและนักปรับปรุงพันธุ์ข้าว เนื่องด้วยศักยภาพการให้ผลผลิตที่สูง แต่เมื่อเวลาผ่านไปการพัฒนาสายพันธุ์ข้าวเริ่มเข้าสู่สภาวะอิ่มตัว ศักยภาพการให้พันธุ์ข้าวไม่สามารเพิ่มขึ้นได้มากกว่าเดิม ดังนั้นในช่วงปลายทศวรรษ 1980 ได้มีการถือกำเนิด “ข้าวต้นแบบใหม่” ที่พัฒนาโดยนักปรับปรุงพันธุ์ โดยมีเป้าหมายเพื่อก้าวข้ามขีดจำกัดของข้าวกึ่งต้นเตี้ยและยกระดับศักยภาพการให้ผลผลิต ซึ่งลักษณะเด่นของข้าวต้นแบบใหม่นี้ถูกออกแบบมาเพื่อเอื้อให้ข้าวสามารถเพิ่มผลผลิตได้มากกว่าข้าวทั่วไป ส่งผลให้ในหลายสายพันธุ์มีผลผลิตสูงถึง 9–13 ตันต่อเฮกตาร์ หรือ ประมาณ 1,440–2,080 กิโลกรัมต่อไร่
ที่มาข้อมูล: Aswidinnoor H et al. (2023)
ข้าวต้นแบบใหม่ หรือ New plant type (NPT) คืออะไร?
“ข้าวต้นแบบใหม่” หรือ New plant type (NPT) เป็นแนวคิดการพัฒนารูปลักษณะของพันธุ์ข้าวที่ซับซ้อนโดย International Rice Research Institute (IRRI) เพื่อเพิ่มศักยภาพการให้ผลผลิตที่สูงกว่าข้าวทั่วไป
ลักษณะสำคัญของข้าว New plant type
ทำไมข้าว New plant type ถึงให้ผลผลิตสูงกว่าข้าวทั่วไป? สาเหตุมาจากรูปลักษณ์หรือลักษณะต้นข้าวที่ถูกออกแบบมาเพื่อให้เอื้อต่อการเจริญเติบโตของข้าว ทำให้สามารถใช้แสง น้ำ และธาตุอาหาร ได้อย่างมีประสิทธิภาพที่สุดเพื่อเปลี่ยนเป็นผลผลิต โดยมีลักษณะที่สำคัญดังต่อไปนี้
1. แตกกอน้อย แต่ให้รวงใหญ่
จำนวนหน่อต่อกอที่ลดลง จะช่วยลดการแข่งขันการแย่งอาหารภายในกอข้าวได้ ซึ่งส่งผลให้ต้นสามารถสะสมอาหารและส่งไปรวงรวงมากขึ้น
2. ใบตั้งตรงและหนา
ใบธงที่ตั้งตรงจะช่วยส่งเสริมการสังเคราะห์ด้วยแสง และลดการบดบังแสงแดดในพุ่มข้าว ทำให้สามารถปลูกได้หนาแน่นมากขึ้
3. ลำต้นแข็งแรง
ข้าว NPT ถูกออกแบบให้สูงประมาณ 90-100 เซนติเมตรและเเข็งเเรง เพื่อลดการหักล้มเมื่อใช้ปุ๋ยในปริมาณสูง ซึ่งเป็นเหตุให้ผลผลิตลดลง
5. รากแข็งแรง
ต้นข้าวจะระบบรากที่เเข็งเเรงและหยั่งรากลึก ช่วยให้สามารถดูดน้ำและธาตุอาหารได้ดี รวมทั้งช่วยให้ทนต่อสภาพแวดล้อมบางประเภทได้ดีกว่าข้าวทั่วไป
4. รวงยาว เมล็ดต่อรวงสูง
จำนวนเมล็ดต่อรวงที่สูง ซึ่งอาจมากกว่า 200–300 เมล็ดต่อรวง ทำให้รวงสามารถรองรับการสะสมแป้งและสารอาหารได้สูงขึ้น จึงส่งผลให้ผลผลิตต่อไร่เพิ่มขึ้นโดยตรง
6. Harvest index สูง
ต้นข้าวสามารถส่งพลังงานและอาหารไปที่ “เมล็ด” ได้มากกว่าสะสมอยู่ในลำต้นหรือใบ ทำให้ผลผลิตต่อพื้นที่เพิ่มขึ้น
ที่มาข้อมูล: Khush, G.S. (1995); Peng et al. (1994)
จุดเด่นของข้าว New plant type
- ผลผลิตสูงกว่าพันธุ์ทั่วไปประมาณ 20-30%
- ใช้แสง น้ำ และปุ๋ยได้คุ้มค่ามากยิ่งขึ้น
- รองรับความต้องการอาหารของประชากรโลก
- เป็นแนวทางพัฒนาพันธุ์ข้าวแห่งอนาคต
ข้อจำกัดของข้าว New plant type
- บางสายพันธุ์ติดเมล็ดไม่สมบูรณ์
- คุณภาพการหุงต้มยังต้องปรับปรุง
- ต้องจัดการน้ำและปุ๋ยอย่างเหมาะสม
ข้าวต้นแบบใหม่ เพื่อผลผลิตแห่งอนาคต
“ภายใต้การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศของโลกที่รุนแรงขึ้น และความต้องการอาหารที่สูงขึ้น “New plant type (NPT) rice” จึงเป็นทางเลือกน่าสนใจต่อการเพิ่มความมั่นคงทางอาหารของโลก ซึ่งถือเป็นความท้าทายของนักปรับปรุงพันธุ์ข้าวเช่นเดียวกัน ที่จะก้าวข้ามขีดจำกัดของศักยภาพการให้ผลผลิตของข้าว
- คำถามที่พบบ่อย
พันธุ์ข้าวที่มีลักษณะ New plant type
คำตอบ
RJ22, RJ33 และRJ44 เป็นพันธุ์ข้าวที่มีจำนวนเมล็ดต่อรวงสูง ต้นเตี้ย และอายุสั้น
ข้าว New plant type เหมาะกับการปลูกในทุกสภาพพื้นที่หรือไม่?
คำตอบ
“ข้าว New plant type” เป็นแนวทางสำหรับการพัฒนาข้าว เพื่อเพิ่มผลผลิตมากขึ้นเท่านั้น แต่การทนต่อสภาพเเวดล้อมยังคงขึ้นอยู่กับพันธุกรรมของข้าวแต่ละสายพันธุ์
