เตือนการระบาดของเพลี้ยไฟข้าวในช่วงฤดูร้อน!!!!
เพลี้ยไฟข้าว (Stenchaetothrips biformis) เป็นแมลงศัตรูพืชสำคัญที่มักระบาดในสภาพอากาศร้อนและแห้ง โดยเฉพาะในระยะกล้าข้าว ลักษณะการเข้าทำลายของแมลงคือการดูดกินน้ำเลี้ยงบริเวณใบอ่อน ส่งผลให้ใบแสดงอาการซีดขาว ปลายใบแห้งไหม้ ใบม้วน และต้นข้าวชะงักการเจริญเติบโต กรณีรุนแรงอาจทำให้ต้นข้าวแห้งตายเป็นหย่อม ส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตและผลผลิต
เพลี้ยไฟในข้าว (Stenchaetothrips biformis)
- ชื่อวิทยาศาสตร์ : Stenchaetothrips biformis (Bagnall)
- วงศ์ : Thripidae
- รูปร่างลักษณะ : เป็นแมลงปากดูดขนาดเล็ก ลำตัวยาว 1-2 มิลลิเมตร ตัวอ่อนมีสีเหลืองอ่อน ตัวเต็มวัยจะมีสีดํา โดยจะวางไข่ที่เนื้อเยื่อใบข้าว เพลี้ยไฟมีวงจรชีวิตประมาณ 20 วัน มีทั้งชนิดมีปีกและไม่มีปีก
การเข้าทำลายของเพลี้ยไฟ
เพลี้ยไฟ มักระบาดในระยะกล้า (หลังปักดำประมาณ 2-3 สัปดาห์) ช่วงที่มีอากาศร้อน เเห้งเเล้ง หรือฝนทิ้งช่วงนาน มักอาศัยอยู่ตามซอกใบข้าว เมื่อคลี่กาบใบออกมาจึงจะพบตัว เพลี้ยไฟทำลายต้นข้าวจากการดูดกินน้ำเลี้ยงใบอ่อนข้าว โดยสามารถสังเกตจากอาการเหี่ยวที่ปลายใบ และขอบใบม้วนเข้าหากลางใบ หากจัดการไม่ดีพอต้นข้าวอาจเเห้งตายได้
แนวทางการป้องกันและการจัดการ
การป้องกัน
- หมั่นสำรวจ-ดูแลแปลงข้าว ระยะกล้าหรือหลังหว่าน 7 วัน อย่าให้ขาดน้ำ
- เมื่อตรวจพบเพลี้ยไฟ 1-3 ตัว ต่อต้น ให้ปล่อยน้ำท่วมยอดข้าว 1-2 วัน
- กำจัดวัชพืช ที่เป็นแหล่งอาศัยของเพลี้ยไฟ
- การใช้สารสกัดจากธรรมชาติ เช่น สารสกัดจากสะเดา (Neem) มีฤทธิ์ขับไล่ และยับยั้งการเติบโตของเพลี้ยไฟ
การจัดการ
- รักษาระดับน้ำในแปลงนาเพื่อลดการระบาด
- กำจัดวัชพืชซึ่งเป็นแหล่งอาศัย
- ใช้สารสกัดจากพืช เช่น สารสกัดสะเดา
- กรณีจำเป็น ให้ใช้สารป้องกันกำจัดแมลงตามคำแนะนำทางวิชาการ และสลับกลุ่มสารเพื่อลดความเสี่ยงในการดื้อยา
การใช้สารเคมี ป้องกัน/กำจัด
- อะซีทามิพริด 20% SP ดูดซึมและถูกตัวตาย อัตราการใช้ 10-20 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร
- ไทอะมีทอกแซม 25% WG/SG ยาเย็นดูดซึม อัตราการใช้ 5-10 กรัม ต่อน้ำ 20-25 ลิตร
- มาลาไธออน 83% EC อัตรา 20 มิลลิลิตร ต่อน้ำ 20 ลิตร
- เซฟวิน 85% WP อัตรา 20 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร
ข้อแนะนำในการเฝ้าระวัง
เจ้าของแปลงนาควรสำรวจแปลงอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะหลังปลูกหรือหว่านข้าว 7 วัน หากพบเพลี้ยไฟเฉลี่ย 1–3 ตัวต่อต้น ควรดำเนินการจัดการทันที
ทั้งนี้ ขอให้เกษตรกรติดตามสถานการณ์การระบาดอย่างใกล้ชิด และปฏิบัติตามหลักการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM) เพื่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพสูงสุด
