ผู้จัดทำรายงาน : นายเมทดล ปักเขตานัง
มหาวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยขอนแก่น คณะเกษตรศาสตร์ สาขาพืชไร่ ปีที่ : 2567
พนักงานที่ปรึกษา : นางสาวศรัญยา บุราญ และนางสาวอัญชิสา จันทร์กระจ่าง (ผู้ช่วยนักวิจัย)
คำสำคัญ : ข้าว; เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล; ยีนที่ต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล; การประเมินความต้านทาน เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (Brown planthopper, Nilaparvata lugens) เป็นแมลงศัตรูข้าวที่สำคัญก่อให้เกิดความเสียหายของผลผลิตข้าวอยู่เป็นประจำ และยังเป็นพาหะนำเชื้อไวรัสสาเหตุโรคข้าวที่สำคัญ การใช้พันธุ์ต้านทานนอกจากจะช่วยลดความเสียหายจากการทำลายข้าวโดยตรงแล้ว ยังลดความเสียหายจากโรคสำคัญที่มีเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลเป็นพาหะนำเชื้อสาเหตุได้อีกทางหนึ่ง ดังนั้น การประเมิน ความต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล จึงเป็นขั้นตอนสำคัญในการเลือกสายพันธุ์ข้าวที่ใช้เป็นแหล่งพันธุกรรมในการปรับปรุงพันธุ์ ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินสายพันธุ์ข้าวที่มีความต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลจากสายพันธุ์ข้าวที่เป็นแหล่งพันธุกรรมในการปรับปรุงพันธุ์ข้าว 5 สายพันธุ์ เปรียบเทียบกับข้าวพันธุ์ต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (PTB33), ข้าวพันธุ์อ่อนแอต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (TN1) และข้าวพันธุ์การค้า คือ ข้าวพันธุ์ปทุมธานี1 (PTT1) ประเมินความต้านทานข้าวระยะกล้า ที่อายุ 7 และ 10 วัน โดยดัดแปลงจากวิธี Standard Seedbox screening test วางแผนกำรทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ จำนวน 3 ซ้ำจากการทดลอง และประเมินความต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล หลังจากปล่อยแมลงเข้าทำลายต้นกล้าข้าวในระยะดังกล่าว ที่ 5, 7 และ 10 วัน ผลการประเมิน พบว่า ที่ระยะกล้าข้าวอายุ 7 วัน เมื่อครบ 10 วันหลังปล่อยแมลง สายพันธุ์ WS18-BV29 มีความต้านทานโดดเด่นที่สุด รองลงมา คือ ข้าวสายพันธุ์ WS18-BV32-3 และ WS18-BV33-2 ซึ่งไม่มีความแตกต่างทางสถิติกับข้าวพันธุ์ PTB33 ส่วนระยะกล้าข้าวอายุ 10 วัน เมื่อครบ 10 วันหลังปล่อยแมลง มีเพียงสายพันธุ์ WS18-BV29 มีความต้านทานโดดเด่นที่สุด ซึ่งไม่มีความแตกต่างทางสถิติกับข้าวพันธุ์ PTB33