การศึกษาระยะพักตัวของข้าวอินดิกาและจาโปนิกาโดยใช้เครื่องอบลมร้อน
ผู้จัดทำรายงาน : นายปรีชาชาญ คุ้มสมบัติ
มหาวิทยาลัย : วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีสุพรรณบุรี ปีที่ : 2569
พนักงานที่ปรึกษา : นางสาวสกาวพร บุญขวัญ (ผู้ช่วยนักวิจัย)
คำสำคัญ : ข้าวอินดิกา, ข้าวจาโปนิกา, การพักตัว, การทำลายการพักตัว และ Oryza sativa L.
Keywords : Indica, Japonica, dormancy, dormancy breaking, and Oryza sativa L.
บทคัดย่อ
จากการศึกษาระยะการพักตัวของข้าวอินดิกาและจาโปนิกาที่ทำการเก็บเกี่ยวแล้ว โดยนำตัวอย่างพันธุ์ข้าว RJP01 (Indica) และสายพันธุ์ข้าว RJP02 (Japonica) มาผ่านวิธีการทำลายการพักตัวในวันที่ 0, 7, 14, 21, 28 และ 35 วันหลังเก็บเกี่ยว ด้วยวิธีการให้ความร้อนที่อุณหภูมิ 50 °C เป็นระยะเวลา 48, 96 และ 144 ชั่วโมง พบว่า เมล็ดพันธุ์ข้าวทั้งสองสายพันธุ์มีระยะพักตัวอ่อน (weakly dormant) โดยพันธุ์ข้าว RJP01 (Indica) การพักตัวจะหมดไปหลังจากเก็บเกี่ยวมาแล้ว 7 วัน จากการศึกษาวิธีการทำลายการพักตัวด้วยการให้ความร้อนที่อุณหภูมิ 50 °C เป็นระยะเวลา 48 ชั่วโมง ก็เพียงพอสำหรับการทำลายการพักตัว เนื่องจากเมื่อนำไปเพาะเมล็ดมีเปอร์เซ็นต์ความงอกสูงกว่า 90 เปอร์เซ็นต์ แต่เมื่อนำข้าวที่เก็บเกี่ยวแล้ว มาผ่านวิธีการทำลายการพักตัวทันที่ โดยการให้ความร้อนที่อุณหภูมิ 50 °C เป็นระยะ 144 ชั่วโชง จะให้เปอร์เซ็นต์ความงอกสูงสุดเท่ากับ 95.50 เปอร์เซ็นต์ ในขณะชุดควบคุมเมื่อเก็บเกี่ยวมาแล้ว โดยไม่ได้ผ่านวิธีการทำลายการพักตัวจะมีเปอร์เซ็นต์ความงอกต่ำสุดเท่ากับ 27.25 เปอร์เซ็นต์ และพันธุ์ข้าว RJP02 (Japonica) การพักตัวจะหมดไปหลังเก็บเกี่ยวมาแล้ว 21 วัน สำหรับวิธีการทำลายการพักตัวด้วยความร้อนที่อุณหภูมิ 50 °C เป็นระยะเวลา 96 ชั่วโมง จึงจะให้ผลดีที่สุด เนื่องจากเมื่อนำไปเพาะเมล็ดมีเปอร์เซ็นต์ความงอกระหว่าง 80-92.75 เปอร์เซ็นต์ แต่หลังจากเก็บเกี่ยวมาแล้ว 14 วัน สามารถทำลายการพักตัวโดยการให้ความร้อนที่อุณหภูมิ 50 °C เป็นระยะเวลา 48 ชั่วโมงขึ้นไป จะให้เปอร์เซ็นต์ความงอกสูงใกล้เคียงกันทั้ง 3 ระยะเวลา
Abstract
This study investigated the dormancy period of harvested indica and japonica rice seeds. Seed samples of rice cultivar RJP01 (Indica) and rice line RJP02 (Japonica) were subjected to dormancy-breaking treatments at 0, 7, 14, 21, 28, and 35 days after harvest using heat treatment at 50 °C for durations of 48, 96, and 144 hours. The results showed that seeds of both rice types exhibited weak dormancy. For RJP01 (Indica), dormancy was completely released 7 days after harvest. Heat treatment at 50 °C for 48 hours was sufficient to break dormancy, as the germination percentage exceeded 90%. However, when freshly harvested seeds were subjected immediately to dormancy-breaking treatment by heating at 50 °C for 144 hours, the highest germination percentage (95.50%) was obtained. In contrast, the control treatment without dormancy-breaking showed the lowest germination percentage (27.25%). For RJP02 (Japonica), dormancy was completely released 21 days after harvest. Heat treatment at 50 °C for 96 hours was the most effective method, resulting in germination percentages ranging from 80 to 92.75%. Nevertheless, after 14 days post-harvest, dormancy could be effectively broken by heat treatment at 50 °C for 48 hours or longer, yielding similarly high germination percentages across all three treatment durations.
